در گستره ی فرهنگ, دین و حقوق وعلوم سیاسی
 فقه

  معلم: کدام ذکر و دعای خاصی از پیامبرصلی الله علیه وسلم در جریان شستن اعضای وضوء نقل نشده است؛  لذا درست نیست که ما دعا و یا تلاوت سورۀ خاصی را بر خود لازم بگیریم.

طه محمود: وضوء را چطور کامل نمایم؟

 معلم: در این مورد انشاءالله در درس های آینده بحث خواهیم کرد.

                                            وصلی الله علی سیدنا محمد وعلی اله وصحبه اجمعین

 پرسش ها:

1-    طهارت را در لغت و اصطلاح بیان دارید؟

2-    تعریف وضوء چیست و چه اهمیت دارد؟

3-    تکمیل وضوء یعنی چه ؟ و دارای کدام ثواب می باشد، دلیل آن را بیان نمایید؟

  درس پنجم:

 طریقۀ وضوء:

طه محمود: استاد عزیز در درس گذشته در وقت خواندن حدیث شریف برایم وعدۀ تعلیم چگونگی تکمیلی وضوء را داده بودید، می شود لطف نمایید و امروز آن را بیان کنید؟

 معلم: بله عزیزم! تکمیل نمودن وضوء با فهمیدن فقه وضوءمی شود.

طه محمود: فقه وضوء چیست ؟

معلم: فقه وضوء عبارت از دانستن فرایض، سنت ها، مکروهات و شکننده های آن می باشد.

طه محمود: فرایض وضوء چیست؟

معلم: فرایض وضوء 4 چیز است، همان طوری که در قرآن مجید ذکرشده است:

{یاایها الذین امنوا اذا قمتم الی الصلواه فاغسلوا وجوهکم و ایدیکم الی المرافق وامسحوا بروسکم و ارجلکم الی الکعبین} (مائده 6)

ترجمه: ای کسانی که شما ایمان به خدا دارید وقتی که ارادۀ ادای نماز را نمودید و در حالی که وضو نداشتید بر شما لازم است تا بشویید چهرهای تان را و بشویید دستان تان را تا آرنج ها و مسح نمایید سر تان را و بشویید هردو پای تان را تا بجلک ها.

طه محمود: استاد فرض اول چیست؟

معلم: شستن تمامی صورت {که حدود آن از محل رویش موی پیشانی تا زیر زنخ و از یک نرمۀ گوش تا نرمی دیگرگوش می باشد.)

لذا لازم است شستن ابروها و بروت ها و ریش.

طه محمود: فرض دوم چیست؟

 معلم: شستن هر دو دست همراه آرنج ها. لذا لازم است که باید شستن پشت دست ها و هم موهای آن را شامل شود، اگر در بالای ناخن های او مواد بودکه آب را منع می کرد، از رسیدن به پوست ناخن یا انگشتر داشت که پوست زیر آن تر نمی شد وضوء درست نیست، بلکه باید آب را به زیرآن ها برساند.

طه محمود: فرض سوم چیست؟

 معلم: مسح نمودن یکی از چهارحصۀ سر، اگرکسی سر خود را شست هم جواز دارد، ولی مسح فرض است نه شستن.

طه محمود: فرض چهارم چیست؟

معلم: شستن هر دو پای همراه بجلک ها (و باید که آب بین کلک ها و روی ناخن های پاهای او را نیز بگیرد.)

طه محمود: سنت های وضو کدام ها اند؟

معلم: دراول وضوء گفتن « بسم الله الرحمن الرحیم».

دوم: در وقت وضوءکردن روی به طرف قبله نمودن.

سوم: شستن دست ها تابند، سه سه بار پیش از باقی عضلات.

چهارم: شستن دهان، شستن و افشاندن بینی.

پنجم: مسح تمامی سر.

ششم: خلال نمودن بین انگشتان دست و پا با آب.

هفتم: مسح نمودن ظاهر و باطن گوش ها همراه آب سر.

هشتم: جلو شستن اعضای راست از اعضای چپ .

نهم: مالیدن – یعنی مالیدن دست براعضا در وقت شستن آن ها تاخوب، ترشوند.

دهم: پی در پی شستن اعضاء.

یازدهم: شستن اندام ها سه، سه بار.

دوازدهم: حرف نزدن درجریان وضوء.

سیزدهم: طولانی نمودن نور سفیدی اندام ها با خوب شستن آن ها.

چهاردهم: شهادتین خواندن در اخیر وضوء{ اشهد ان لا اله الا الله وحده لاشریک له واشهد ان محمداً عبده و رسوله – اللهم اجلعنی من التوابین واجعلنی من المتطهرین، اللهم اغفرلی ذنبی و وسع لی فی داری و بارک لی فی رزقی }

ترجمه: بارخدایا پروردگارا! مرا از زمرۀ توبه کنند گان و از جمله پاک شوندگان از پلیدی های ظاهری و باطنی گردان، خدایا گناهان مرا بیامرز و در زندگی من سعادت را نصیب فرما و در رزق من برکت تولید کن.

در بین وضوء هیچ نوع دعا یا ذکری از پیامبرصلی الله علیه وسلم و اصحاب پاک او نقل نشده است، لذا لازم گرفتن یک ذکر بر ذمۀ خود بدعت است.

 طه محمود: مکروهات وضوء چیست ؟

1-    اسراف در استفادۀ آب برای وضوء.

2-    پیش و مقدم شستن عضو چپ از عضو  راست.

3-    با ضربۀ زدن آب به صورت.

4-    زیاده برسه بارشستن اعضا.

5-    کمک خواستن در شستن اعضا ازکسی دیگر بدون عذر.

6-    زیاده روی کردن در شستن دهان و بینی البته برای شخص روزه دار.

طه محمود: شکننده های وضوءکدام ها اند؟

معلم:

1-    هر چیزی که از پیش و پس شخص بیرون شود، خواه بول باشد،یا غائط یا خون و یا هم باد.

2-    خواب بر پشت و پهلو یا تکیه کرده بر چیزی دیگر.

3-    زوال عقل به مستی یا بیماری و یا دیوانگی و بی هوشی.

طه محمود: درکدام امور وضوء نمودن شرط می باشد؟

 معلم: وضوء در عبادات ذیل شرط می باشد:

1-    نماز – خواه رکوع در او باشد یا خیرمثل جنازه.

2-    دست زدن به قرآن شریف و برداشتن آن بدون پوش. 

طه محمود: پیامبرصلی الله علیه وسلم چطور وضوء می نمودند؟

معلم: احسنت ای عزیزم! کیفیت وضوء نمودن پیامبرصلی الله علیه وسلم را همان طوری که درکتاب صحیح البخاری به روایت صحیح از عثمان پسر عفان رضی الله عنه روایت شده بیان می دارم.

حضرت عثمان رضی الله عنه گفت: آب بیاورید، ظرف آب را آوردند، نخست سه بار بالای دست های خود آب ریختاندند و دست ها را تا بند دست شست. بعداً دهان خود را شست و بعد بینی خود را شست و بعد سه بار صورت خود را شست. سه بار دست های خود را همراه آرنج ها شست و بعداً سر خود را مسح نمود و پس از آن پاهای خود را همراه بجلک ها سه مرتبه شست. سپس گفت: این مثل وضوء پیامبر صلی الله علیه وسلم می باشد و پیامبرصلی الله علیه وسلم فرمودند:{ من توضا نحو وضوئی هذا ثم صلی رکعتین لایحدث فیهما نفسه غفرله ماتقدم من ذنبه }(بخاری 160)

ترجمه: هرکسی که مانند وضوء من وضوء نماید و بعد از آن دو رکعت نماز را با حضور قلب ادا نماید خداوند تمام گناهان قبلی او را مورد بخشش خود قرار می دهد.

اللهم اجعلنا ممن یحسنون الوضوء کما تحب و ترضی والحمد لله رب العالمین

پرسش ها:

1-    نیت در وضوء چه حکم دارد؟

2-    اگرکسی بسم الله الرحمن الرحیم را در اول وضو ترک کرد، وضوء او چه حکم دارد؟

3-    اگر شخص، اول بینی خود را و بعداً دهان خود را شست، وضوء او چه حکم دارد؟

4-    اگر کسی پاهای خود را قبل  از سرخود شست، وضوء او چه حکم دارد ؟

5-    اگر کسی در جریان وضوء با کسی صحبت کرد، وضوءاوچه حکم دارد ؟

6-    اگر کسی مسح سر را فراموش کرد، وضوء او چه حکم دارد ؟

7-    در جریان وضو چه کلماتی باید گفته شود؟

 درس ششم : تیمم

معلم: امروز ترا بی حواس و ناراحت می بینم، مشکل چیست فرزندم؟

 طه محمود: ای استاد من  در حکایتی که پدرم به برادر بزرگم کرد، فکرمی کنم:

صحبت از کسی بودکه راه خود را در یک صحرای پهناورگم نموده بود؟

معلم: خوب فرزندم  به او چه پیش آمده بود ؟

طه محمود: آب و نان خود را گم کرده بود و نزدیک بود که بمیرد.

معلم: بعد از آن چطورشد، فرزندم ؟

طه محمود: بعد از آن خداوند او را نجات داد و راه را پیدا کرد و به خانۀ خود برگشته است.

معلم: پس حالا که به خانۀ خود برگشته است، چه چیز ترا غمگین نموده است ؟

طه محمود: چیزی که حواسم را به خود جلب نموده، نماز است، چون در این مدت زمان همراه او آب نبوده که وضوء نماید و نماز خود را ادا سازد.

معلم: در امان خداباشی فرزندم: اسلام هیچ چیزی را ترک نکرده و انسان را در هیچ وقت و زمانی حیران و بدون برنامه  نگذاشته است.

طه محمود: استاد گرامی! هدف شما چیست و این شخص در چنین موقعیتی چه باید کند؟

معلم: کسی که آب نیافت، تیمم می نماید.

طه محمود: استاد تیمم چیست و چه معنا دارد؟

معلم: تیمم در لغت قصد و تصمیم راگویند.

و از نظرشریعت اسلامی استعمال خاک پاک جهت پاک شدن از بی وضوئی می باشد.

طه محمود: دلیل مشروعیت این چیست؟

معلم: فرمودۀ خداوند متعال است، آنجا که می فرماید: { و ان کنتم مرضی او علی سفر او جاء احد منکم من الغائط او لمستم النساء فلم تجدوا مآء فتیمموا صعیدا طیبا فامسحوا بوجوهکم و ایدیکم منه} (مائده 6)

ترجمه: و اگر بیمار بودید (و بیماری مانع از استعمال آاب می شد) یا این که مسافر باشید(و یافتن آب برای تان دشوار بود) یا این که یکی از شما از پیشاب برگشت یا با زنان مجامعت کردید و (در همۀ این صورت ها آب برای غسل یا وضوء) نیافتید با خاک پاک تیمم کنید. (بدین شکل که دوبار کف دست برخاک زده و) با آن برصورت ها و دست های خود (تا مچ یا آرنج) بکشید.

و فرمودۀ پیامبرصلی الله علیه وسلم که فرموده است: {و جعلت لنا الارض کلها مسجدا و جعلت تربتها طهورا اذا لم نجدالمآء} ( مسلم 522)

ترجمه: تمام نقاط زمین بر ما حیثیت مسجد را گرفته -که نماز بخوانیم – و خاک آن هم بر ما پاک کننده از حدث در وقت نبود آب گردیده است.

طه محمود: تشکر استاد عزیز! ما کدام وقت تیمم کرده می توانیم.

معلم: در چندین مورد ما می توانیم تیمم نماییم:

1- نبود آب البته ندیدن آب، مثل کسی که مسافر است و آب را در مسیر راه خود نیابد یا اصلاً آب موجود نزدش را تمام نموده باشد یا به مقدار تشنگی همراه خود داشته باشد.   

2- بیش از یک میل از آب دور باشد.

3- یا این که قدرت استفاده از آب را نداشته باشد، طوری که اگر به سرچشمه یا چاه یا جوی آب برود، احساس ترس نماید که دشمن یا حیوانات درنده در مسیرش باشند و یا اگر با استفاده از آب تکلیف و مریضی او زیاد شود ویا وسیلۀ کشیدن آب را از چاه ندارد. در همۀ این صورت ها می تواند، تیمم نماید.

طه محمود: آیا تیمم از خود شرایطی هم دارد؟

معلم: آفرین پسر باهوش! بله تیمم دارای شرایطی است که باید آن ها را بدانیم:

1-    فهمیدن دخول وقت – یعنی وقت نماز داخل شده باشد.

2-    طلب نمودن آب یعنی به فکر به دست آوری آاب شده باشد.

3-    استعمال خاک پاک.

4-    نجاست را از خود دور نماید.

5-    مسح کردن اکثر حصۀ دست.

طه محمود: تیمم فرایضی هم دارد؟

معلم: بله شاگرد عزیزم! فرایض تیمم عبارت اند از:

1-    نیت کردن

2-    مسح کردن صورت و دست ها همراه با آرنج ها

طه محمود: آیا تیمم سنت هایی هم دارد؟

معلم: بله! سنت های تیمم عبارت اند از:

1-      بسم الله گفتن.

2-      زدن هر دو دست به خاک.

3-      تقدیم دست راست در وقت مسح (اولاً دست راست و بعد دست چپ مسح شود)

4-      گشاده کردن انگشتان در وقت زدن آن ها به زمین.

5-      مسح صورت به شکلی که تمام صورت را در برگیرد.

6-      تکاندن خاک ها با زدن دستان به همدیگر.

طه محمود: استاد! تنها توسط خاک وکلوخ ما باید تیمم نماییم ؟

معلم: نخیر فرزندم!  بلکه ما می توانیم علاوه برخاک وکلوخ از اشیای ذیل هم استفاده نماییم :

1-    سنگ ریزه ها و سنگ کلان، سمنت، چونه، یا لباس و تکه یی که بالای اوگردی ازخاک نشسته باشد.

 ♦ کیفیت تیمم:

اول نیت قلبی لازم است، طوری که گفته شود: خدایا به خاطر پاک شدنم از بی وضوئی و شایستگی حاصل کردن برای ادای نماز، خاک را مورد استعمال قرارمی دهم.

دوم بسم الله بگوید و هر دو دست خود را یک بار به زمین بکوبد و باز دست ها را به هم بکوبد و به صورت خود مسح نماید.

سوم، باز دوباره دست ها را به زمین کوبیده و به جز از انگشت کلانِ دست چپ، باطن یا کف، چهار انگشت دیگر خود را بر ظاهر یا پشتِ دست راست بگذارد و تا آرنج آن را پیش برد و باز از همان جا کف دست چپ را به سوی باطن یا کفِ دست راست کشیده که به کنار کف دست راست برسد. و باز به  همین شکل، دست چپ را مسح نماید.

و البته اگرکسی یاد نداشت این طریقه را می تواند که فقط با کف دست چپ، تمام دست راست خود را مثل وضو مسح نماید و همین طور دست چپ خود را توسط دست راست خود مسح نماید بدون تکلیف.

طه محمود: آیاتیمم مبطلات هم دارد؟

معلم: بله عزیزم! تیمم توسط  امور ذیل باطل می شود:

1-    تمام نواقض وضوء ناقض تیمم هم اند.

2-    پیداشدن آب، چرا که خاک بدیل آب است و درصورت پیدا شدن آب تیمم می شکند، ولی اگر آب بعد از ادای نماز پیدا شد، نماز او درست بوده و به عود (دوباره خواندن) آن ضرورت نیست.

3-    قدرت پیدا کردن به آب – مثلاً مریضی خاتمه یابد و یا مانع استعمال آب  دورشود.

طه محمود: آیا همراه تیمم هر نوع نماز را خوانده می توانم؟

معلم: بارک الله – خداوند ترا دانشمند دین بگرداند.

شخص تیمم کننده با یک تیمم می تواند هر نوع نماز فرض، سنت و واجب را ادا نماید.

             اللهم فقهنا فی الدین – والحمدلله رب العالمین.

 پرسش ها:

معنای تیمم را در لغت و شریعت بیان نموده و بگویید که دلیل مشروعیت آن چه می باشد؟

2-    اسباب تیمم چیست؟

3-    شروط تیمم چیست؟

4-    طه محمود: دانیال جان برای نماز ظهر می خواهد تیمم نماید، مگر او اشتباه نموده است، مثلا:

الف: پیش از آذان ظهرتیمم نمود؟

ب:  نیت تیمم را نمود، مگر بسم الله گفتن را فراموش نمود.

ج: یک بار دستان خود را به زمین کوبید ؟

د- اول از طرف چپ شروع کرد ؟

هـ : آب را بعد از تیمم دید؟

و: می خواهدکه نماز دیگر را هم با همین تیمم بخواند

ادامه دارد....................................

|+| نوشته شده توسط علاوالدین رحیق alaudeen rahieq در 88/10/26  |
 
 
بالا